Wykład oraz warsztaty poetyckie pod kierunkiem mgr Alicji Szal

Warsztaty poetyckie pt.:

„Jak czytać poezję współczesną ?”

Razem z grupą członków sekcji literacko-teatralno-bibliotecznej, w dniu 22 listopada 2011 r. uczestniczyłam w warsztatach poetyckich, prowadzonych przez panią Alicję Szal, polonistkę z Gimnazjum nr 1 w Luboniu. Dla mnie, jak i zapewne dla większości, była to pierwsza możliwość wzięcia udziału w profesjonalnych warsztatach, a stało się to dzięki przynależności do LUTW.

Po wyjaśnieniu, czym jest poezja, pani Alicja dość szybko zaproponowała pierwsze ćwiczenie. W grupach 4-5 osobowych uczestniczki zapisały swoje refleksje na temat dzisiejszego poranka. Można było potem coś zmienić, ale moja grupa tego nie uczyniła. Stwierdziłyśmy, że nasz tekst jest w miarę spójny. Oto, co napisałyśmy:

Elżbieta –; Gonitwa myśli
Niepewność, czy ze wszystkim zdążę

Zofia – Dzwoni budzik, jest godzina ósma, otwieram oczy i myślę,
co mam na „dziś” zaplanowane do zrobienia

Barbara – Obudziły mnie silne bicie zegara
i piękne promienie Słońca

Elżbieta II – Ze Świata snu wybiegłam gwałtownie !

Wszystkie grupy kolejno odczytywały swoje zapiski, a każda nagradzana była brawami, ponieważ spostrzeżenia, choć różne, oddawały nastroje towarzyszące nam każdego poranka…

Prowadząca warsztaty stwierdziła, iż ludzie często nie czytają poezji twierdząc, że jest za trudna. Zrozumieć wiersz można poprzez jego analizę. Pani Alicja przybliżyła nam reguły interpretacji wiersza ( co w szkole było zmorą nie jednego ucznia ), przedstawiła nam „instrukcję obsługi” , czyli sposób czytania poezji. Wstępna analiza to:

- Analiza tytułu wiersza
- Motto wiersza
- Dedykacja
- Data wiersza
- Trudne pojęcia w wierszu
- Słowa-klucze.

Natomiast analiza właściwa zawiera następujące elementy:

- Nadawca
- Odbiorca
- Kod, czyli forma wiersza
- Kontekst wiersza
- Komunikat.

Tego wszystkiego dowiedzieliśmy się podczas wykładu, a konkluzją było stwierdzenie, że interpretacja utworu lirycznego jest sednem, sfinalizowaniem wcześniejszej analizy.

Na warsztatach zaprezentowano nam czym charakteryzuje się poezja współczesna. Wiersze są zazwyczaj białe lub tzw. „wolne”, zawierają neologizmy (nowe wyrazy), mogą przedstawiać rzeczywistość poprzez paradoksy, prezentują intelektualizm autora, nierzadko poprzez prostotę, często też nawiązują do klasyki, zwłaszcza motywów biblijnych i mitologicznych.
Najbardziej znani współcześni poeci to:

- Czesław Miłosz
- Zbigniew Herbert
- ks. Jan Twardowski
- Stanisław Barańczak
- Tadeusz Różewicz
- Miron Białoszewski
- Stanisław Grochowiak

W dalszej części warsztatów dokonaliśmy wspólnie analizy kilku wierszy.

Nogi w wierszu Zbigniewa Herberta „O dwu nogach pana Cogito” są symbolem przemieszczania się człowieka. Ludzie kroczą różnymi drogami, raz krętymi, trudnymi, innym razem pędzimy przez życie radośnie i lekko, a pod koniec dnia, czy życia robimy podsumowanie…

Mnie bardzo spodobało się porównanie jednej z pań biorących udział w warsztatach. Tytułowe „Muzeum” z wiersza Wisławy Szymborskiej porównała do domu, w którym są różne przedmioty, zarówno te potrzebne, jak i trochę mniej, ale mające wartość sentymentalną. Nawet jeśli ktoś odchodzi i pozostawia po sobie coś, a ktoś inny tego używa, to rzeczy te żyją dalej, ponieważ to człowiek nadaje im sens. To piękny wiersz o przemijaniu…
Warsztaty pozwoliły zrozumieć przewrotność zawartą w wierszu ks. Jana Twardowskiego pt.: „Sprawiedliwość”. Jest to klasyczna rozprawka z tezą, argumentami i potwierdzeniem tezy, która jest pięknym dopełnieniem całości. Wiersz ten stanowi dobry przykład na paradoks: „Dziękuję Ci że sprawiedliwość Twoja jest nierównością”. Ludzie są różni i dlatego wzajemnie się uzupełniają…

Spotkanie prowadzone było nie tylko profesjonalnie, ale na tyle swobodnie, iż siedząc, bądź co bądź, w ławach - prawie jak szkolne, nie czuło się atmosfery przymusu. Wręcz przeciwnie. Członkinie sekcji bez skrępowania brały udział w dyskusji, potrafiły otwarcie i trafnie sformułować swoje myśli związane z odbiorem poezji. To była prawdziwa lekcja zrozumienia poezji, ponieważ odczucia słuchaczy były różne, jednak często bardzo podobne.

Wracając do domu, myślałam o tym, iż tekst napisany przez moją grupę można było jednak przestawić i powstał by wtedy całkiem zgrabny wiersz. Myślałam tak intensywnie, że o mały włos wpadłabym pod samochód. To tylko dowód na to, iż poezja odrywa od rzeczywistości… oraz na to, iż warsztaty odniosły zamierzony cel…

P.S.
Poprawek tekstu dokonałam wieczorem. Powstał wiersz, który dedykuję moim współautorkom:

godzina ósma
otwieram oczy
piękne promienie Słońca
złagodziły natarczywe bicie zegara
gonitwa myśli
co mam na dziś zaplanowane ?
niepewność
czy zdążę ze wszystkim...
ze Świata snu
wybiegłam gwałtownie !

Z podziękowaniem za kolejną lekcję życia

Elżbieta Garczyńska